E B I Mr sonG

ابی و ایرج

براي ايرج جنتي عطايي تمامي حوادث و اتفاقات طبيعي و اجتماعي و تمامي اجزاي دنيايي كه او در آن نفس مي كشد، دستاويزي براي رسيدن به انسانِ متعالي آزاد است. اين چنين است كه او از اوان جواني تا به امروز كه پنجمين دهه زندگي پربارش را سپري مي كند، لحظه اي از آرمان هايش پاپس نكشيده است. او انساني هزار ساله است كه اندوهي برابر با تمامي تاريخ سرزمينش در سينه دارد.

او براي يك نسل‌ و دو نسل نمي سرايد. او براي تاريخ مي سرايد و از اينجاست كه ديگر كوچه پس كوچه هاي خاكي و آدم هاي روستايي، براي او عكسي تازه يا قصه اي ساده نيستند.او از پاهاي پينه بسته و ديوارهاي شكسته،عذاب و وحشت جاري در روزمرگي زندگي را حس مي كند. معشوق او، معشوق هميشگي تاريخ ادبيات ايران نيست. معشوق او، اندوه ماه را باور مي كند و سكوت بيشه ها را مي فهمد. چرا كه خود او ، مسافري است كه در رگ هايش به جاي خون، شعر سرخ رفتن جاري است. صداي معشوق او، صدايي طناز و عشوه گر نيست. صداي معشوق او صداي بيداري بيشه و آواز سبز برگ است. صداي معشوق او، تصويري از آواز صريح قنديل و نور و برف است. اين معشوق آميزه اي از مادر و همسر و فرزند و تاريخ هزاران ساله سرزمين و جهان شاعر است. اينجاست كه با آغاز هجرت معشوق، او نيز مومنانه از خود مي گذرد. چرا كه او ساده تر از شبنم بر سفره‌ي برگ است. زخم تمامي خنجر ها و درد تمامي دنيا ، در وسعت دريايي قلب او ريشه دارد.او براي بازيچه نبودن، هجوم سنگي آوار كينه را تحمل مي كند و ندا مي دهد كه زخم هر شكست، حضور جوانه اي است كه درخت پير تن انسان را سبز خواهد كرد. او با صدايي به وسعت زمين و آسمان فرياد مي زند كه مي شود قرباني وحشت هاي منحوس نشد. او براي زوال عاشقي مي گويد اما نويدِ رفتني بودنِ ابر سياه را مي دهد.

در مورد ترانه هاي اجتماعي سياسي او نيز ، آن چه بيش از همه قابل توجه است اين نكته است كه اين گونه ترانه هاي جنتي عطايي هميشه به دور از شعار و شعار زدگي بوده اند. او از دردي كه در جان مردمش ريشه دوانده و از زخمي كه بر پيكر فرهنگ سرزمينش زده شده است مي گويد. همين است كه در لطيف ترين آثارش نيز، عصيان هميشگي وي ديده مي شود. چرا كه او از تاريخ سراسر خشم و خون سرزمينش، اندوهي هزارن ساله در سينه دارد كه اين اندوه تاريخي در تمامي آثارش از شعر و ترانه تا نمايشنامه و حتي سخنان روزمره اش، نمود پيدا كرده است.

اكنون ايرج جنتي عطايي، در تاريخ ترانه سرايي ايران، رداي افسانه به تن كرده و ترانه هايش گويي ترنم افسانه ها و اسطوره هاست

ابی در سال ۱۳۵۲ با ایرج جنتی عطایی آشنا شد,این همکاری مصادف شد با آثاری که سال هاست در خون و گوشت مردم جا گرفته است.

اولین همکاری ابی با ایرج

ترانه سیاسی-اجتماعی 'پرنده مهاجر' بود با ملودی از بابک بیات,ترانه ای که به دلیل بار فراوان سیاسی جلوی پخش آن توسط رژیم وقت,گرفته شد و هرگز به طور رسمی انتشار پیدا نکرد.

ای پرنده مهاجر ای پر از شهوت رفتن

فاصله قد یه دنیاست بین دنیای تو با من

بر روی همان ملودی,ایرج شعر دیگری گفت به اسم طپش,ملودی پرنده مهاجر با شعر دیگری به اسم طپش منتشر شد.

بین این همه غریبه تو به آشنا می مونی

حرفای تلخی که من دارم من نگفته تو می دونی

تیم موفق ابی,ایرج,بابک ترانه ای جاویدان دیگری رو خلق می کنند

ترانه اجتماعی-سیاسی به نام 'هم غصه' این ترانه هم چون ترانه پرنده مهاجر توسط رژیم وقت توقیف شد و جلوی انتشارش گرفته شد.

بیا لب واکنیم هم غصه من

بیا بیدار کنیم خوابیده هارو

بر روی همان ملودی,ایرج شعر دیگری می گوید به اسم خاتون

تو خاتون تمام قصه هامی تو بانوی ترانه هامی

اما مثل شکستن من بی صدایی

تیم ابی,ایرج,بابک جاویدان دیگری رو خلق می کنند

ترانه سیاسی-اجتماعی دیگری خلق می شود به نام خونه

پدرم می گفت قدیما کینه هامون رو دور انداخته بودیم

توی باد و بارون خونه رو با قلبامون ساخته بودیم

این ترانه به سرنوشت ترانه های هم غصه و پرنده مهاجر دچار شد و به دلیل بار سیاسی جلوی انتشار آن گرفته شد.

همکاری تیم ابی,ایرج,بابک همچنان ادامه دارد

سایه

تویه سایه بودی هم قده خواب نیمروز من

تو یه سایه بودی تو ظهر داغ تن سوز من

خاکستری

روح بزرگوار من دلگیرم از حجاب تو

شکل کدوم حقیقته چهره بی نقاب تو

تو چی هستی

زیر نور خیس بارون مخمل سبز چشات

جنگل جادویی دربه دری های منه...

مولای سبز پوش

مولای سبز پوش ای اعتبار عشق

شاعر تر از بهار ای تکسوار عشق...

وقتی به مستی می رسم

وقتیی به مستی می رسم وقتی خراب می میشم

وقتی تو کوچه های شب دلتنگیمو خط میکشم...

سبد

تن تو کو تن صمیمی تو کو

تنی که جون پناه من نبود

خورجین(بابک بیات در این ترانه دکلمه می گوید)

ببین این بانوی شرقی ای مثل گریه صمیمی

همه هرچی دارم اینجاست تو این خورجین قدیمی

همکاری دیگر ابی و ایرج با ملودی سازان دیگر

روستایی ملودی از محمد اوشال

مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید

به تماشای زمستان چی کسی می آید

پوست شیر ملودی از واروژان

قلب تو قلب پرنده پوست اما پوست شیر

زندون تنو رها کن ای پرنده پر بگیر

کندو ملودی از واروژان

تنها تر از انسان در لحظه مرگ

ساده تر از شبنم بر سفره برگ

همکاری های ابی با ایرج جنتی عطایی در قبل انقلاب معطوف می شود به 15 ترانه.

پس از به وجود آمدن انقلاب بابک بیات در داخل کشور ماندگار شد و سال ها سکوت کرد,دوستانش ابی و ایرج برای حفظ و ادامه ترانه نوین در خارج از کشور راه رو ادامه می دهند.

در نبود بابک بیات. سیاوش قمیشی,فرید زلاند,آندرانیک آهنگسازانی بودند که بر روی شعر های ایرج و صدای ابی ملودی نوشتند.

اولین ترانه اجرا شده ابی و ایرج بعد از انقلاب,ترانه ای بود به اسم خانه سرخ این ترانه در زمان جنگ تحمیلی عراق بر ایران توسط ایرج سروده شد و چه زیبا ایرج در قالب واژه دردها رو بازگو کرد

خانه سرخ و کوچه سرخ است و خیابان سرخ است

آری از خون پهنه برزن و میدان سرخ است

ترانه بعدی گل سرخ نام داشت این ترانه همچون خانه سرخ دردهای جنگ تحمیلی رو بازگو می کرد

شکفته چون گل سرخ بر سینه های یاران

عشقی به نام مردم قلبی به شکل ایران

اولین تجربه ایرج جنتی عطایی با فرید زلاند و ابی, ترانه ای بود به نام رازقی این ترانه رو ایرج برای فرید زلاند سرود و تقدیمش کرد,فرید زلاند هم انصافا با جون و دل بر روی این شعر ملودی گذاشت و صدای زیبای ابی طراوات خاصی به این ترانه بخشید.

ترسم از بی رحمی شب نیست

ترسم از دلتنگی فرداست

به دلیل رفتن ایرج به پاریس و نوشتن کتاب و نمایشنامه و مشکلات شخصی حدود 8 سال شعری نسرود.

پس از وقفه طولانی بار دیگر ایرج واژه های ناب سرود.چند ملودی آماده در دست سیاوش قمیشی بود ایرج بر روی ملودی شعر ها رو سرود.کارها در قالب آلبوم ستاره های سربی عرضه شد و با فروش بسیار زیاد همراه شد.به طوری که پرفروش ترین آلبوم تاریخ حال حاظر موسیقی ایران شد.

ستاره های سربی

ستاره های سربی فانوسک های خاموش

منو هجوم گریه از یاد تو فراموش

شب گریه

ساده بودی مثل سایه مثل شبنم رو شقایق

مثل لبخند سپیده مثل شب گریه عاشق

آخرقصه

کسی غیر از تو نمونده اگه حتی دیگه نیستی

همه جا بوی تو جاری خودت اما دیگه نیستی

همکاری ایرج و فرید بار دیگر ادامه یافت این بار در قالب آلبوم زیبای عطر تو

گریه نکن

گریه نکن خاتون هم گریز من

برای این در به در بی سرزمین گریه نکن

خانه و خاطره

لحظه در لحظه عذابه لحظه های منه بی تو

تجربه کردن مرگه زندگی کردنه بی تو

پس از واژه های زیبای ایرج در آلبوم عطرتو,ایرج پیشنهادی به ابی می دهد برای گرامی داشت یاد و خاطره گوگوش,با تصمیم ایرج و ابی آلبوم تاج ترانه که شامل سروده های ایرج بود توسط ابی اجرا شد,در این آلبوم ایرج بعضی واژه ها رو تغییر و بیت هایی نیز اضافه کرد به اشعار این آلبوم شامل 7 ترانه بود. فرید زلاند هم تنظیم های جدید این آلبوم رو بر عهده گرفت.

آلبوم بعدی طلوع کن بود, بر روی اشعار ایرج در این آلبوم فریدزلاند و اسفندیار منفردزاده ملودی گذاشتند.

طلوع کن

طلوع کن بر این ستاره مردگی

که از تو تازه می شود این خلوت سرخوردگی

بوسه بر ماه

خالی از بغض همیشه پرم از ستاره امشب

اگه خوابم اگه بیدار دوباره با منی امشب

پس از همکاری موفق ابی و ایرج و سیاوش در آلبوم پرفروش ستاره های سربی,بار دیگر این تیم, آلبوم دیگری در دست تهیه قرار دادند آلبوم موفق شب نیلوفری.

این آلبوم تلفیقی بود از اشعار سیاسی-اجتماعی-عاشقانه

اوج سروده ایرج در این آلبوم ترانه درخت بود شاهکاری به تمام معنا,درخت قصه من, تو و همه مردم ایران است.

درخت

توی تنهایی یه دشت بزرگ که مثل غربت شب بی انتهاست

یه درخت تن سیاه سربلند اخرین درخت سبز سرپاست

شب نیلوفری

باید از عطر اقاقی تو رو آغاز کنم

با صدای خیس بارون تو رو آواز کنم

وقتی تو گریه می کنی

وقتی تو گریه می کنی ثانیه شعله ور میشه

گر می گیره بال نسیم گلخونه خاکستر میشه

تندیس

بانوی موسیقی و گل تندیس شاعرانگی

نوازشم کن و ببر منو به جاودانگی

چیزی بگو

دلبرکم چیزی بگو به من که از گریه پرم

به من که بی صدای تو از شب شکست می خورم

تحمل کن

تحمل کن عزیز دل شکسته

تحمل کن به پای شمع خاموش

سیاه پوش ها

هنوزم میشه قربانی این وحشت منحوس نشد

هنوزم میشه تسلیم شب و اسیر کابوس نشد

واژه های ناب ایرج این بار بر روی ملودی های شوبرت قرار داده شد در آلبوم حسرت پرواز

2 ترانه عاشقانه-2 ترانه سیاسی اجتماعی

صدام کردی

تو از متن کدوم رویا رسیدی تا که اسمت رو گفتی شب جوون شد

که از رنگ صدات دریا شکفت و نگاه من پر از رنگین کمون شد

وقتی تو نیستی

وقتی تو نیستی دنیا شب میشه شب از دله من شب تا همیشه

بی تو هر نفس تکرار ترسه لحظه لحظه نیست نبض تشویشه

رهایی

بگو نه به خط کشیدن رو پر پرواز رویا

بگو نه به سنگ پروندن به قناری به شقایق

پروانه ای در مشت

پناهی نیست جز آواز رفقی نیست جز دیوار

کجایی ای چراغ عشق منو از سایه ها بردار

آلبوم جدید ابی با همکاری ایرج جنتی عطایی و بابک بیات

بابک بيات يکي از ملودی سازان و آهنگسازان برجسته ايران که به همراه ايرج جنتي عطايي و ابي يکي از مثلث هاي بسيار موفق و محبوب قبل از انقلاب ايران را تشکيل مي دادند ، پس از سال ها دوری اجباری به یک دیگر پیوستند.

اين مثلث جادويي دهه 50 ايران ، پيش از اين توانسته اند آثاربسيار موفقي همچون تپش ،خورجين ،خاتون ،سايه و... را در سالهاي قبل از انقلاب ايران تقديم حضور ترانه دوستان ايراني نمایند. آثاري که هم اکنون پس از گذشت نزديک به 30 سال از عمر آنها هنوز رنگ کهنگي بر تارک وجودشان ننشسته و در گوشت و خون مردم جا گرفته است.

ابی از ایرج می گوید

از زمانی که مفهوم خوانندگی را شناختم کوه استوار ترانه نوین ایرج جنتی عطایی تکیه گاه من بود.او مرا با واژه های زیبایش به اوج شناخت ترانه برد و عشق ورزی با ترانه را از او یاد گرفتم و هنوزم از او یاد میگیرم.پیوندی که سروده های تو با جان و روحم دارد ناگسستنی است.ترانه های ماندنی تو کارنامه هنری مرا درخشان کرده است و هرگز نقش مستمر تو را در عمر 40 ساله کاری خود فراموش نمی کنم.کلمات تو ثروت جاودانی است برای ترانه نوین ایران.